اسم منسوب

اسم منسوب:

اسم منسوب اسمي است که بر نسبت دادن اسمي به اسم ديگر دلالت مي کند،

مانند: نسيمُ ربيعيٌّ : نسيم بهاري (ربيعيٌّ: اسم منسوب است که «نسيم» را به «ربيع» نسبت داده ايم.)

ساختن اسم منسوب:

براي ساختن اسم منسوب، ياء مشدّد (ياء نسبت) را به اسم مي افزاييم و حرف قبل از ياء را مکسور مي کنيم:

رَبيعٌ + يّ = رَبيعيٌّ

چند نکته:

1) اگر اسمي تاء تانيث داشته باشد، هنگام نسبت حذف مي شود:

فاطمةُ : فاطِميٌّ

2) اگر اسم هاي مقصور و منقوص، سه حرفي باشند، حرف آخر آنها در نسبت، به واو تبديل مي شود و اگر بيش از چهار حرف داشته باشد، حذف مي شود و اگر چهار حرفي باشند، مي توان آن را حذف يا به واو تبديل کرد. مثال:

3) با اسم ممدود هنگام نسبت مانند حالت تثنيه رفتار مي شود، يعني اگر همزه اسم ممدود، علامت تأنيث باشد، به واو تبديل مي شود و اگر از حرف علّه پديد آمده باشد، يا به واو تبديل مي شود، يا به صورت همزه باقي مي ماند و اگر حرف اصلي باشد، تغيير نمي کند.

4) اسمي که آخر آن ياء مشددّ است. اگر قبل از ياء فقط يک حرف باشد ياء دوم به واو تبديل شده و ياء اول به اصل خود باز مي گردد:

حَيٌّ (اصل آن «حَييٌّ» بوده) حَيَوِيٌّ

اگر قبل از ياء دو حرف باشد، ياء اول حذف و ياء دوم به واو تبديل مي شود و حرف دوم مفتوح مي گردد:

نَبِيٌّ : نَبَوِيٌّ

اگر قبل از ياء بيش از دو حرف باشد، هر دو ياء، حذف شده ياء نسبت جاي آنها را مي گيرد و در نتيجه شکل ظاهري کلمه تغيير نمي کند.

شافِعيٌّ :‌ شافِعيٌّ

5) در اسم هاي سه حرفي، حرف حذف شده در هنگام نسبت باز مي گردد:

أبٌ :‌ أبَوِيٌّ

6)‌ در بعضي اسمها، ساختار اسم منسوب سماعي است، مانند:

أمَوِيٌّ (منسوب به اُمَيٌّة)

قُرَيشيٌّ (منسوب به «قُريشٌ»)

طاييٌّ (منسوب به قبيله «طيّ»)

بَحْرانيٌّ (منسوب به «بَحْرَيْنِ»)