مفعول به ( 1 )

مفعول به :

مفعول به اسم منصوبي است که بعد از فعل متعدي مي آيد و فعل بر آن واقع مي شود :

1) اسم ظاهر ، وقتي است که مفعول به صريحاً در جمله آمده :

2) ضمير منفصل :

3) ضمير متصل :

4) جمله ي مفعولي :

برخي از فعل ها دو مفعولي هستند ، وَجدَ ، عَلِمَ ، رأيَ ، دَري «معني يقين مي دهند» رَعَمَ ، حال ، حَسِبَ ، جَعَلَ ، عدَّ«معني گمان کرد مي دهند» ، کسا (پوشاند) ، رزَق (روزي داد) ، أطعم (طعام داد) ،

، زَوَّد (غذا داد) ، أسکنَ (ساکن شد) ،

.

در برخي موارد شبه فعل ، اسم فاعل، افعال تفضيل ، مصدر ، مي توانند مفعول به بگيرند.

در بعضي از موارد، مفعول به بر فعل مقدم مي گردد، آن زماني است که :

1) مفعول به اسم استفهام باشد :

2) زماني که بر مفعول به تأکيد کنيم :

در مواردي مفعول به بودن فعل مي آيد و فعل آن حذف مي شود:

1) در جواب سؤال ، يعني فعل در جواب به قرينه حذف مي شود، پرسيده مي شود ما اشتريتُ؟

در جواب مي گوييم " الکتاب " يعني در واقع اشتريتُ الکتاب بوده است.

2) تحذير ، يعني کسي را از چيزي بر حذر بداريم : اياک و الکذب ، اياک مفعول به و عامل آن يعني حذّرتُ حذف شده و الکذب معطوف بر اياک و لفظاً منصوب است.

تحذير به لفظ اياک و يا غير آن است مثل : الکذبَ الکذبَ ، نفسک و الخيانةً.

3) اغراء : يعني کسي را به چيزي يعني همان « مغري منه » تشويق و ترغيب نماييم مثل : صديقک و الاحترامَ به که صديق مفعول به براي فعل محذوف " إلزم " است و منصوب مي باشد و الاحترام معطوف به صديقک و منصوب است.

إغراء با اياک نمي آيد و به صورت هاي الصدقَ يا الصدقَ الصدقَ آورده مي شود.

4) اشتغال : وقتي است که مفعول به در اول جمله آمده و به فعل بعد از آن ضميري متصل باشد که به آن مفعول برگردد و گفته مي شود که آن مفعول به براي فعل محذوفي است مثل :

که در واقع أکرمتُ العملمَ اکرمتـُهُ.

5) اختصاص : اسم ظاهر منصوبي است که پس از ضمير متکلم و يا مخاطب اول جمله مي آيد و مفعول به فعل محذوف أخُصُّ مي باشد. نحنُ الرجالَ نعبُدُ اللهَ . با مردان ، خدا را عبادت مي کنيم.

در واقع نحنُ أخُضُّ الرجالَ نعبُدُ الله.