روابط نابرابر فرهنگی در نظام جهانی

علاوه بر تفاوت های اسای درکمیت برنامه های ارائه شده جهت انتقال فرهنگ ، کشورهای توسعه یافته ، با در اختیار داشتن ابزار برتر تولید و انتقال و همچنین نیروی انسانی ماهر ، معانی و عقاید مورد نظر خود را به بهترین نحو ارائه می دهند. در نتیجه در درونی کردن ارزش های مورد نظر خود توفیق بیشتری به دست می آورند. در حالی که کشورهای توسعه نیافته که برخی دارای فرهنگ های غنی و کهن نیز هستند ، به سبب محرومیت از ابزار و نیروهای انسانی ماهر قادر به درونی کردن ارزش های خود به نحو مطلوب نیستند . از این رو در این جوامع هر روز شاهد گسترش بیشتر فرهنگ دنیا گرایی جوامع توسعه یافته به ویژه اروپا و امریکا و کم رنگ شدن فرهنگ بومی هستیم.

رویارویی فرهنگ دنیا گرای غرب با فرهنگ های دینی و معنوی جوامع اسلامی و هند نمونه ای از این تقابل به شمار می آید. علی رقم پیشینه های چند هزار ساله ی فرهنگ معنوی هند و جاذبه های فرهنگ اسلامی ، در قرن گذشته اشاعه ی فرهنگ دنیا گرای غرب با سابقه ی چند صد ساله ی خود در جوامع اسلامی و هند، عرصه را برای تداوم فرهنگ های مذکور تنگ کرده و سبب بی اعتقادی بسیاری از افراد این جوامع به فرهنگ بومی شده است.

ورود امکانات ماهواره ای به مجموعه ي رسانه ها، یعنی ابزاری که ممکن است فرهنگ را خارج از کنترل دولت ها اشاعه دهد، این امکان را برای جوامع غربی فراهم آورده است تا با آسودگی بیشتر ، فرهنگ مورد نظر خویش را گسترش دهند. فرهنگی که امروزه از طریق وسایل انتقال فرهنگ، به ویژه رسانه های صوتی و تصویری، اشاعه می یابد ، فرهنگ دنیا گراست . که در خدمت منافع سرمایه داران ، گرایش به مصرف بیشتر و تنوع طلبی در این زمینه را تبلیغ می کند و در راه اشاعه ی این فرهنگ ، از هر وسیله ای سود می جوید.

رسانه هایی که در خدمت کشورهای توسعه یافته ، به ویژه اروپا و آمریکا قرار دارند، با هدف رشد سرمایه داری و حمله به فرهنگ های بومی سعی در تضعیف هویت های جمعی متعدد را دارند و می کوشند تا یک جامعه ی توده وار جهانی به وجود آورند که در آن همه ی افراد هماهنگ با این رسانه ها و متناسب با مقاصد آن ها عمل کنند. به همین سبب ، در زمان حاضر، تقابل فرهنگی اصلی، تقابل میان فرهنگ های بومی و ملّی و فرهنگ جهانی سرمایه داری است. فرهنگ جهانی سرمایه داری فرهنگی است دنیا گرا که در جهت منافع سرمایه داران و اقتصاد جوامع توسعه یافته عمل می کند و اندیشه و ذهن افراد را در خدمت مقاصد مادی و اقتصادی قرار می دهد، همه ی افراد را به یک شکل در می آورد و با افرادی که هویت خود را در مصرف بیشتر و تنوع در مصرف می یابند . به همین دلیل، اشاعه دهندگان این فرهنگ سعی دارند با هویت های دینی ، قومی و ملّی مبارزه کنند . در مقابل ، فرهنگ های دینی قومی و ملی می کوشند تا خود را در مقابل سیل بنیان کن اشاعه ی فرهنگ جهانی سرمایه داری حفظ کنند از این تقابل در جامعه ی ما با عنوان «تهاجم فرهنگی» یاد می شود.(صفحه ی 120 و 121)