انواع ترکیب - 2

ترکیب متقاطع:

ساده‌ترین نوع ترکیب متقاطع صفحه‌ی شطرنج است. صفحه‌ی شطرنج از خطوطی عمودی و افقی ترکیب یافته که در تناسبی مساوی یکدیگر را قطع نموده‌اند. چنانچه به نقشه‌ی شهرهای کنونی توجه شود به سادگی متوجه خواهیم شد که از خطوط عمودی و افقی متقاطع تشکیل شده است.

ترکیب‌های متقاطع، تضادی را نیز دربر دارند. تضاد بین زندگی و از پا افتادگی.

تضاد بین حرکت و سکون، تضاد میان ایستایی و نرمش. تضادی که همیشه با آن روبرو هستیم و چنانچه وجود نداشت، متحرکی در کار نبود و در نتیجه زندگی نیز وجود نداشت. این تضاد در هنرهای تجسمی همواره دستاویزی برای آفرینش و سازندگی است. هنرمند هنرهای تجسمی با هوشمندی از نیروهای بالقوه‌ی عناصر متقابل سود می‌جوید. آنها را در کنار هم قرار می‌دهد. هماهنگشان می‌سازد و سپس پیام خود را از طریق آنها منتقل می‌سازد.

پیت موندریان (1944 – 1872) نقاش هلندی، از جمله هنرمندانی است که در ترکیب‌هایش از تضاد میان حرکت‌های عمودی و افقی سود برده است.

افزون بر موندریان هنرمندان دیگری نیز از ترکیب متقاطع (عمودی – افقی) در آثارشان سود برده‌اند که از آن میان می‌توان به آثار جوزف آلبرز – فریتز کلارنر و رابرت رایمن اشاره کرد.

ترکیب مثلثی:

یکی دیگر از انواع ترکیب دوازده‌گانه، ترکیب مثلثی است. این نوع ترکیب از جهات بسیار با ترکیب قرینه شباهت دارد ولی از قوانین خاص قرینه (که آنچه در سمت راست ساختمان یا تصویر ساخته شده است بدون کم و کاست در طرف دیگر تکرار می‌شود) پیروی نمی‌کند. ترکیبات مثلثی عموماً از استحکام استثنایی برخوردارند. از این رو، بسیاری از ترکیبات صدر رنسانس دارای ترکیب مثلثی شکل هستند.

هنرمندان دیگری نیز از استحکام ساختار منسجم مثلث، برای ترکیب‌بندی سود برده، کیفیت ان را با نیاز تصویر مورد نظر منطبق نموده و در مجموع، مفهوم کلاسیک آن را دگروگون ساخته‌اند.

ترکیب اریب:

نمونه‌ی دیگری از ترکیب‌های دوازده‌گانه که موارد بسیاری از آن در آثار هنرمندان معاصر دیده می‌شود، ترکیب اریب است. حرکت اریب در تصویر، نمایشی از عدم ایستایی و تعادل است. ولی هنرمندان معاصر از ریتم سازنده‌ی بالقوه‌ی حرکت اریب بهره‌‌ی مثبت برده و ساختار بسیاری از آثارشان را برآن اساس تنظیم نموده‌اند. حرکت اریب اگر چه در وهله‌ی نخست حکایت از ریزش عدم ناپایداری و نابسامانی دارد، ولی همین عامل‌های منفی، در ذهن هنرمندی خلاق تبدیل به فضایی سازنده و مثبت گشته و به مثابه‌ی یک بیانیه‌ی تصویری قابل تعمق در می‌آید.

هنرمندان بسیاری از ریتم و حرکت اریب فرم برای تنظیم ترکیب خود سود برده‌اند. از آن جمله: جک تورکف – کنت مارتین – مارک بویل و بسیاری دیگر.