فعل های چند مفعولی

فعل‌هاي چند مفعولي و افعال قلوب

«فعل‌هاي تصيير» فعل‌هايي هستند که به معني گرداندن، تبديل کردن و دگرگون کردن کسي يا چيزي از حالي به حال ديگر به کار مي‌روند. مهم‌ترين افعال تصيير عبارتند از:

«جَعَلَ، صَيَّرَ – إتَّخذ، ترَک» مثال:

صيّرتُ القُماشَ ثَوْباً (پارچه را به لباس تبديل کردم)

«فعل‌هاي قلوب» فعل‌هايي هستند که به معني گمان و تعيين به کار مي‌روند، مانند:

ظَنَّ، خالَ، حَسيبَ، (پنداشتن، گمان کردن) و عَلِمَ، وَجَدَ، (دانستن، تعيين کردن) مثال:

ظننتُ الجوُّ ماطِراً (پنداشتم که هوا باراني است)

علِمتُ القطارَ سريعاً (دانستم که قطار تندرو است)

1) فعل‌هاي دو مفعولي:

به دو گروه تقسيم مي‌شوند:

الف)‌فعل‌هايي که دو مفعولشان در اصل مبتدا و خبر بوده‌اند. به بيان ديگر فعل‌هايي که بر سر مبتدا و خبر درآمده‌اند و آنها را به عنوان دو مفعول منصوب کرده‌اند؛ مانند: «علِمتُ» در جمله‌ي زير:

علِمتُ عليّاَ شاعراَ (دانستم که علي شاعر است)

در اين مثال، «علياً» و «شاعراَ» در اصل مبتدا و خبر بوده‌اند، «علِمتُ» بر سر آنها درآمده و آنها را به عنوان دو مفعول، منصوب کرده است.

ترکيب جمله:

علِمتُ: فعل و فاعل، علياً: مفعول به اوّل، شاعراً مفعول به دوم فعل‌هايي که دو مفعولشان مبتدا و خبر بوده اند، دو قسم‌اند: «افعال تصيير»

ب) فعل‌هايي که دو مفعولشان در اصل مبتدا و خبر نبوده‌اند، مانند:

أعطي، مَنَحَ (تقديم کردن، دادن چيزي به کسي)، مَنَعَ (باز داشتن کسي از چيزي)، عَلَّمَ (آموختن، ياددادن چيزي به کسي)، کشاد پوشاندن کسي را چيزي)، مثال:

2) فعل‌هاي سه مفعولي:

مهم‌ترين فعل‌هاي سه مفعولي چنين‌اند:

أنْبَأ، أعْلَمَ، خَبَّرَ، أخْبَرَ، نَبَّأ، حدَّثَ، أري (خبر دادن، آگاه کردن)

مثال: