موصوف و صفت

صفت در زبان عربي به دو قسم است:

1) صفت مفرد

2) جمله وصفيه

صفت مفرد: اسمي است که حتماً مشتق مي باشد و در اين جا اسم فاعل، اسم مفعول، صفت مشبهة،‌اسم تفضيل و اسم مبالغه مي باشد.

اسم زمان و مکان و اسم آلت (ويژه رشته انساني) صفت واقع نمي شود.

صفت مفرد در 4 مورد تابع موصوف خود مي باشد:

1) از نظر جنس= (مذکر و مؤنث بودن) لذا دقت در مذکر و مؤنث بودن کلمه لازم است.

2) از نظر عدد= (مفرد مثني و جمع بودن) لذا بايد بتوانيم اسم هاي مفرد و مثني و جمع را تشخيص دهيم.

3) از نظر معرفه و نکره بودن= پس بايد اقسام معرفه را به خوبي بشناسيم.

4) از نظر اعراب= لذا بايد بر اقسام اعراب و علامت آن تسلّط داشته باشيم.

اگر موصوف،‌جمع غير عاقل باشد. صفت براي آن به صورت مفرد مونث يا جمع مؤنث مي آيد.

کُتُبٌ مفيدةٌ،کتبٌ مفُيداتٌ

مفرد، اعداد (1) و (2) در زبان عربي صفت هستند. کلمه هاي «واحد» «واحدةَ» اگر بعد از اسم مفرد بيايند صفت هستند و کلمه هاي «اثنان» «اثنَين» «اثنَتانِ» «اثنتَيْنِ» نيز اگر بعد از مثني بيايند، صفت هستند.

صفت، جمله وصفيّه: جمله وصفيّه جمله اي است که درباره اسمي (نکره) توضيح مي دهد، نکته مهم آن است که جمله وصفيه را با جملات ديگر اشتباه نگيريم.

الف) جمله حاليه= درباره اسمي معرفه توضيح مي دهد.

ب) جمله صله= جمله اي است که بعد از اسم موصول مي آيد و معناي آن را کامل مي کند.

ج) خبر= اعم (از خبر، خبر فعل ناقصه، خبر حروف مشبهه بالفعل) کامل کننده معناي جمله است و نمي توانيم آن را جمله وصفيه بدانيم.

(لذا، اگر جمله اي داشته باشيم و از ما بخواهند جاي خالي را به گونه اي کامل کنيم که جمله وصفيه بدست آيد بايد از کلمه نکره استفاده کنيم.)

نکات مهم ديگر

1) جمله وصفيّه در مقام ترجمه با حرف (که) ترجمه مي شود. به موارد زير دقت کنيد:

الف) اگر فعل اصلي جمله، فعل ماضي باشد و جمله وصفيّه به صورت زمان حال استفاده شود، جمله وصفيّه را غالباً به ماضي استمراري ترجمه مي کنيم.

ب) اگر فعل اصلي فعل ماضي باشد و جمله وصفيّه نيز ماضي باشد، جمله وصفيّه را غالباً به ماضي بعيد ترجمه مي کنيم.

2) جمله وصفيه داراي اعراب محلّي است و در اعراب خود از موصوف تبعيت مي کند.

3) از آنجا که صفت،‌در اعراب خود از موصوف تبعيت مي کند در ذکر اعراب آن از عبارت (بنابر تبعيّت= بالتّبعيّة)‌استفاده مي شود.

4) موصوف نقش نيست (همان گونه که مضاف نقش نمي باشد) و براي يافتن نقش آن بايد به جمله دقّت کرد، تشخيص نقش موصوف تاثير فراواني در کاربرد صحيح صفت دارد.

5) کلمه (ذو) اگر ميان دو اسم نکره باشد صفت است.

جاء رجلٌ ذو علمٍ (صفت)

6) اسم موصولي که قبل از آن اسم (ال) دار بيايد صفت است.

7) اسم هاي منصوب صفت هستند. رجلٌ کلّي (صفت)

8) اسم هاي (ال) دار و (مشتق)‌بعد از اسم اشاره و (ايهّا،ايتُهّا) صفت مي باشند.

9) مضافٌ اليه مي تواند، بين موصوف و صفت فاصله بيندازد.

عِباده الصّالِحينَ

10) در زبان عربي بر خلاف زبان فارسي ابتدا مضافٌ اليه و پس صفت مي آيد: