شام شب سال نوی چینی معمولن ضیافت باشکوهی‌ست از غذاهای دریایی. در این ضیافت، غذاهای دریایی متنوعی هر یک به نشانه‌ای خاص بر سفره رنگین چینی‌ها جای می‌گیرد؛ میگو برای نشاط و سرزندگی، صدف خشک‌شده (ho xi) به نشانه خوبی و برکت، سالاد ماهی‌خام (yu sheng) برای خوش‌اقبالی و نوعی جبلک خوراکی به نام فای‌های (fai hai) که شبیه به موی فرشتگان است و نشانه سعادت و فراوانی. چینی‌ها در ایام سال نو برای دور کردن ارواح خبیث و شیطانی همگی لباس قرمز می‌پوشند. پوشیدن لباس‌های سیاه و سفید که در فرهنگ چینی نشان مرگ و سوگواری‌ست در روزهای سال نو در باور چینیان کراهت دارد.

سالاد جای (jay salad)

در روز سال نو خانواده‌های چینی نوعی سالاد گیاهی به نام «جای» می‌خورند که متشکل از ریشه سبزیجات مختلف است. سبزیجاتی چون: دانه نیلوفر آبی (به نشانه امید برای تولد بیشتر فرزندان ذکور)، دانه جینگو (به امید رسیدن نقره)، جلبک دریایی سیاه (به امید ثروت)، حبوبات خشک شده (برای امید بیشتر به کسب ثروت و شادی) و ساقه بامبو (به نشانه رسیدن روزهای خوش).

به‌طور معمول چینی‌ها سراسر هفته اول تعطیلات سال نو را در کنار هم می‌گذرانند. در این روزها اغلب غذا در یک سینی یا طَبَق دوار سِرو می‌شود که همه دور آن می‌نشینند و به‌طور مشترک از آن استفاده می‌کنند. روز هفتم از سال نو به‌عنوان روز «تولد همه» (everybody's birthday) خوانده می‌شود. چینی‌ها معتقدند در این روز است که همگی یک سال بزرگ‌تر می‌شوند و نه در روز تولد واقعی‌شان. در واقع در فرهنگ چینی روزهای تولد فردی در طی سال به اندازه این روز اهمیت ندارند و بعد از این روز هر کسی یک سال به سن خود اضافه می‌کند، فارغ از این‌که در چه روزی از سال به‌دنیا آمده است.

نودل یا رشته‌ برای طول عمر و ماهی خام به نشانه کسب موفقیت خورده می‌شود. در روز هفتم کشاورزان نوشابه‌ای از عصاره هفت سبزی درست می‌کنند و محصولات‌شان را به نمایش می‌گذارند. در روزهای دهم تا دوازدهم سال نو، جشن‌های بیشتری به همراه دوستان و خانواده برپا می‌شود. در روز سیزدهم چینی‌ها رژیم غذایی می‌گیرند تا سیستم گوارشی‌شان نفسی تازه کند. جشنواره فانوس‌ها و رژه در روز پانزدهم تعطیلات سال نو را به پایان می‌رساند.

از دیگر غذاهای مرسوم در روزهای سال نوی چینی می‌توان به dumpling، spring rolls و مرغ یا ماهی کامل به‌نشانه طلب و آرزوی چیزهای خوب در سال پیش رو اشاره کرد. dumpling از موادی چون کره، آرد برنج، پودر کنجد سیاه و سفید، شکر، اندکی شراب و آب تشکیل می‌شود. همین‌طور مرغ چینی با گوشت مرغ بدون استخوان و پوست، کدوی سبز، سیر، پیاز، آرد ذرت، سس سویا، سس صدف، شراب برنج، رب فلفل، سرکه برنج و روغن کنجد تهیه می‌شود.

با توجه به اهمیت غذا در فرهنگ چینی، تعجب‌آور نیست که غذاهای «خوش یُمن» نقش عمده‌ای در برپایی مراسم جشن سال نوی چینی ایفا می‌کنند. همان‌طور که در بخش اول این نوشتار ملاحظه کردید صرف هر غذا در روزهای سال نو بر طبق فرهنگ چینی، معنی و نشانه خاصی دارد. اجازه بدهید ببینیم مشخصه یک غذای سمبلیک چیست.

گاه سمبل‌ها بر اساس شکل ظاهری غذا هستند. به‌طور مثال سرو کردن یک مرغ کامل در ایام سال نوی چینی نشانه‌ای از دور هم بودن خانواده است و نودل طول عمر را نشان می‌دهد. خرافات چینی می‌گوید که تکه کردن و بریدن رشته‌ها بد‌شانسی می‌آورد. همین‌طور حلزون و spring rolls به‌خاطر شباهت ظاهری‌شان به شمش طلا نمایانگر ثروت هستند.

اما گاه یک غذا ممکن است به دلیل نوع آهنگ و آوای تلفظش نشانه خاصی داشته باشد. برای نمونه کلمه معادل کاهو در لهجه کانتونیز شبیه به عبارت «افزایش ثروت» شنیده می‌شود، در نتیجه سرو کردن یک برگ کاهو که با دیگر غذاهای خوش‌یمن پر شده متداول است. نارنگی و پرتقال هم چون تلفظ‌شان شبیه به کلمات «بخت» و «ثروت» در زبان چینی کانتونیز است، در این ایام به‌وفور استفاده می‌شوند.

ماهی هم نقش پررنگی در مراسم جشن بازی می‌کند. لغت معادل ماهی در زبان چینی «yu» شبیه به هر دو کلمه «آرزو» و «فراوانی» شنیده می‌شود. از همین روست که در شب عید مرسوم است که در انتهای وعده شام به‌عنوان سمبل فراوانی و خواسته‌ها در سال آینده ماهی سرو و میل می‌شود. گاه ماهی به‌صورت کامل با سر و دم سرو می‌شود تا نماینده‌ی آغاز و پایانی خوب برای سال پیش رو باشد.

شیرینی‌ها و کیک‌های بخارپز هم در ایام سال نوی چینی بسیار پرطرفدار هستند. کیک‌هایی چون کیک برنجی (sticky rice cake) دارای نشانه‌های فراوان است. شیرینی این کیک سمبل توان‌گری و زندگی شیرین و لایه‌های آن نشانه وفور نعمت برای سال پیش روست. نیز شکل دایره‌ای آن نشانه‌ای از تجدید دیدار خانواده است.

چینی‌‌تبارهای ساکن مالزی و سنگاپور اغلب برای پذیرایی از مهمانان‌شان در روزهای سال نوی چینی از شیرینی‌های مختلف استفاده می‌کنند. برخی از این شیرینی‌ها در منزل تهیه می‌شوند از جمله شیرینی تانگرین (tangerine) که جایگزینی برای تارت آناناس می‌تواند باشد. کیک پرتقالی و بیسکویت ریبون نیز از این جمله‌اند.

spring rolls

dumpling

niao gao

   تصاویر این مطلب

ماهنامه مونوریل احسان جمالی